Krótko: faza L1 jest zwykle brązowa, L2 czarna, L3 szara, przewód neutralny N niebieski, ochronny PE żółto-zielony. Przewód 3x2,5 mm² w obwodzie jednofazowym ma żyły L, N i PE, a 5x2,5 mm² obsługuje obwód trójfazowy.
Spis treści
Kolory przewodów w instalacji elektrycznej mają określone funkcje: przewody fazowe L1, L2, L3 mają w Polsce najczęściej izolację brązową, czarną i szarą, przewód neutralny N jest niebieski, a ochronny PE żółto-zielony. Zasady identyfikacji żył opisuje PN-EN 60445. Kolor żółto-zielony jest zarezerwowany dla przewodu ochronnego (w PEN dodatkowo oznaczanego na końcach kolorem niebieskim), a niebieski dla przewodu neutralnego. Prace przy instalacji wykonuje osoba z uprawnieniami SEP.
Tabela kolorów przewodów w instalacji elektrycznej 230/400 V
Zasady identyfikacji żył za pomocą kolorów opisuje PN-EN 60445. Kolory faz brązowy, czarny i szary są powszechnie stosowane w Polsce, ale norma nie narzuca ich sztywno. Kolory niebieski dla N i żółto-zielony dla PE mają ustaloną funkcję.
| Funkcja | Oznaczenie | Kolor izolacji |
|---|---|---|
| Faza 1 | L1 | brązowy |
| Faza 2 | L2 | czarny |
| Faza 3 | L3 | szary |
| Przewód neutralny | N | niebieski |
| Przewód ochronny | PE | żółto-zielony |
Kolor identyfikuje funkcję żyły na całej długości obwodu: od rozdzielnicy, przez puszki, po osprzęt. Dzięki temu przy podłączaniu gniazd, łączników i zabezpieczeń każda żyła trafia na właściwą zacisk.
Kolor przewodu fazowego: brązowy, czarny, szary
W obwodzie jednofazowym kolor przewodu fazowego to najczęściej brązowy (L1). W obwodach trójfazowych kolejne fazy są brązowe, czarne i szare. Kolory faz nie służą do oznaczania N ani PE.
Kolor nie zastępuje pomiaru. Przed pracą trzeba sprawdzić miernikiem, czy żyła jest odłączona od napięcia, zwłaszcza w starszych instalacjach, w których zastosowano inne oznaczenia lub zmieniono funkcję żył. Dobór zabezpieczenia fazy opisuje artykuł o doborze wyłącznika nadprądowego.
Niebieski przewód neutralny i żółto-zielony przewód ochronny
Niebieski przewód neutralny N prowadzi prąd powrotny w obwodach jednofazowych i w układach trójfazowych z odbiornikami jednofazowymi. Żółto-zielony przewód pełni funkcję ochronną PE i łączy części przewodzące dostępne z uziemieniem. Zasady uziemiania opisuje artykuł o uziemieniu domu jednorodzinnego.
Przykład samego koloru ochronnego to przewód jednożyłowy H05V-K 1x0,5 mm² zielono-żółty GNYE: miedź, żyła lita, izolacja PVC, 300/500 V. Przekrój 0,5 mm² nie jest przekrojem przewodu PE instalacji budynkowej; przykład dotyczy wyłącznie koloru izolacji, np. w osprzęcie i rozdzielnicach.
Układ żył w przewodach 3-, 4- i 5-żyłowych
Liczba żył wynika z rodzaju obwodu. Przewód 3-żyłowy obsługuje obwód jednofazowy z przewodem ochronnym (L, N, PE). Przewód 5-żyłowy obsługuje obwód trójfazowy z N i PE. Przewód 4-żyłowy stosuje się w trójfazowych układach bez osobnego PE albo bez N, zależnie od układu sieci i odbiornika.
| Przewód | Typowe żyły | Obwód |
|---|---|---|
| 3-żyłowy | L (brązowy), N (niebieski), PE (żółto-zielony) | jednofazowy |
| 4-żyłowy | L1, L2, L3 i N albo PE (zależnie od układu) | trójfazowy |
| 5-żyłowy | L1 brązowy, L2 czarny, L3 szary, N niebieski, PE żółto-zielony | trójfazowy |
Kolory żył w przewodach wielożyłowych zależą od wyrobu i producenta; w przewodach 5-żyłowych zwykle są to brązowy, czarny, szary, niebieski i żółto-zielony. Przewody trzyżyłowe 3x2,5 mm² na 750 V to np. YDY-ŻO 3x2,5 lub płaski YDYP żo 3x2,5. Dla obwodów trójfazowych służy YDY-ŻO 5x2,5 750 V z żółto-zieloną żyłą ochronną. Różnice między typami opisuje artykuł YDY, YDYp i YKY.
- 1L1faza 1, kolor brązowy
- 2L2faza 2, kolor czarny
- 3L3faza 3, kolor szary
- 4Nprzewód neutralny, kolor niebieski
- 5PEprzewód ochronny, kolor żółto-zielony
Typowe błędy i ograniczenia w kolorach przewodów
- Użycie żyły niebieskiej jako fazy bez oznaczenia jej końców innym kolorem. Jeśli wyjątkowo trzeba zmienić funkcję żyły, oznacza się ją na końcach i w puszkach.
- Użycie żółto-zielonej żyły do innej funkcji niż PE (wyjątkiem jest PEN, oznaczany dodatkowo niebieskimi znacznikami na końcach).
- Rozpoznawanie funkcji żyły wyłącznie po kolorze w starej instalacji. Przed pracą wykonuje się pomiar i potwierdza układ.
- Pomylenie wersji przewodu: wariant YDY 3x1,5 750 V w białej izolacji jest wersją bez żyły ochronnej (bez „żo”), więc nie ma w nim żółto-zielonej żyły PE.
- Zakładanie, że każdy przewód wielożyłowy ma ten sam zestaw kolorów. Układ barw zależy od producenta i typu przewodu.
Wybór przewodów znajdziesz w działach przewody instalacyjne i kable i przewody.
Najczęstsze pytania
Jaki kolor ma przewód fazowy w instalacji elektrycznej?
Przewód fazowy ma najczęściej kolor brązowy (L1). W instalacji trójfazowej pozostałe fazy to zwykle czarny (L2) i szary (L3). Kolorów faz nie stosuje się do oznaczania przewodu neutralnego N ani ochronnego PE.
Co oznacza żółto-zielony przewód?
Żółto-zielony przewód to przewód ochronny PE, który łączy części przewodzące dostępne z uziemieniem. Kolor jest zarezerwowany dla ochrony; w PEN oznacza się go dodatkowo niebieskimi znacznikami na końcach. Przekrój 0,5 mm² nie wystarcza na PE instalacji budynkowej.
Do czego służy niebieski przewód neutralny?
Niebieski przewód neutralny N odprowadza prąd powrotny odbiorników jednofazowych. W układach trójfazowych 5-żyłowych występuje obok trzech faz (brązowy, czarny, szary) i przewodu PE (żółto-zielony).
Ile żył ma przewód do instalacji jednofazowej i trójfazowej?
Obwód jednofazowy z przewodem ochronnym wymaga przewodu 3-żyłowego: L, N i PE, np. 3x2,5 mm². Obwód trójfazowy z N i PE wymaga przewodu 5-żyłowego, np. 5x2,5 mm², z żyłami zwykle w kolorach brązowym, czarnym, szarym, niebieskim i żółto-zielonym (zależnie od producenta).