Krótko: po stronie DC dobierz rozłącznik, bezpieczniki gPV i ogranicznik przepięć na napięcie nie niższe niż maksymalne napięcie układu (1000 lub 1500 V DC). Rozłącznik i przewody dobiera się na prąd min. 1,25 × Isc.
Spis treści
Zabezpieczenia DC w instalacji fotowoltaicznej to rozłącznik prądu stałego, bezpieczniki gPV, ogranicznik przepięć typu 2 i uziemienie. Każdy element musi mieć napięcie znamionowe DC nie niższe niż maksymalne napięcie układu (1000 lub 1500 V DC). Rozłącznik i przewody dobiera się na prąd co najmniej 1,25 × Isc, a bezpieczniki gPV według wytycznych producenta wkładek i karty modułu. Wymagania zbiorczo opisuje PN-HD 60364-7-712.
Jakie elementy tworzą zabezpieczenia DC w instalacji fotowoltaicznej
Po stronie prądu stałego, między modułami a falownikiem, stosuje się zwykle: rozłącznik DC, zabezpieczenia nadprądowe stringów (bezpieczniki gPV), ogranicznik przepięć DC oraz połączenia wyrównawcze i uziemienie. Prace przy instalacji wykonuje osoba z uprawnieniami (np. SEP), a obwód DC z modułami pozostaje pod napięciem, gdy jest oświetlony.
Prąd stały jest trudniejszy do wyłączenia niż przemienny, bo nie przechodzi przez zero. Dlatego aparaty AC nie nadają się do obwodów DC: potrzebne są łączniki z oznaczonym napięciem i prądem stałym.
| Element | Zadanie | Parametr do sprawdzenia |
|---|---|---|
| Rozłącznik DC | Odłączenie modułów od falownika | Napięcie i prąd DC, liczba biegunów |
| Bezpiecznik gPV | Zabezpieczenie stringu przed prądem wstecznym | Napięcie DC, prąd znamionowy, wymiar wkładki |
| Ogranicznik przepięć DC | Ograniczanie przepięć w obwodzie DC; podłączony równolegle między DC+/DC− a PE | Maksymalne napięcie pracy DC, typ (1, 2 lub 1+2) |
| Uziemienie i wyrównanie potencjałów | Odprowadzenie prądu z ogranicznika, ochrona przed dotykiem | Przekrój przewodu, ciągłość połączeń |
- 1Moduły PV (stringi)Źródło prądu stałego; rozłącznik i przewody min. 1,25 × Isc
- 2Bezpieczniki gPVPrzy równoległych stringach, napięcie 1000 lub 1500 V DC
- 3Rozłącznik DCOdłącza obwód DC od falownika
- 4FalownikWejście DC, wyjście AC do rozdzielnicy
- 5Ogranicznik przepięć DCRównolegle: DC+ i DC− do PE, poza torem szeregowym
Prąd i napięcie: jak dobrać parametry
Napięcie maksymalne stringu wyznacza się z napięcia jałowego modułów Uoc, z uwzględnieniem niskiej temperatury. Suma Uoc w stringu nie może przekroczyć napięcia znamionowego DC żadnego elementu w torze, czyli 1000 V lub 1500 V DC zależnie od układu.
Prąd obliczeniowy dla rozłącznika i przewodów stringu wynosi co najmniej 1,25 × Isc. Przykład: przy Isc = 11 A daje to 13,75 A, więc rozłącznik i przewód muszą mieć prąd znamionowy lub obciążalność nie mniejszą niż ta wartość.
Bezpieczniki gPV dobiera się inaczej: orientacyjnie przyjmuje się prąd znamionowy rzędu 1,4–1,5 × Isc, ale nie więcej niż maksymalny prąd zabezpieczenia szeregowego podany przez producenta modułu. Ostateczną wartość wyznaczają karta modułu i wytyczne producenta wkładek. Ogranicznik przepięć nie ma prądu dobieranego z Isc; wybiera się go po napięciu pracy DC i typie. Przekrój przewodów stringów dobierz według artykułu o przewodzie solarnym 4 mm² i 6 mm².
Rozłącznik DC fotowoltaika: bieguny, prąd, napięcie
Rozłącznik DC fotowoltaika służy do odłączenia obwodu stałoprądowego między modułami a falownikiem, np. przy serwisie. Przykłady: rozłącznik PV 2P ETI LS25 na 25 A DC i wersja 4-biegunowa ETI LS25 na 25 A DC, a przy większym prądzie Schneider Electric SW60-DC, 2P, 50 A, 1000 V DC. Napięcie znamionowe DC aparatów ETI LS25 sprawdź w karcie katalogowej producenta i nie zakładaj z góry 1000 V; dla SW60-DC producent podaje 1000 V DC.
Liczbę biegunów i schemat ich połączenia określa producent rozłącznika dla danego wykonania. Wyłączniki pożarowe po stronie DC opisuje artykuł o rozłączniku pożarowym instalacji PV.
Bezpiecznik DC 1000V i wkładki gPV
Bezpiecznik DC 1000V w typowym wykonaniu to wkładka cylindryczna 10x38 mm o charakterystyce gPV, osadzona w podstawie lub rozłączniku bezpiecznikowym. Charakterystyka gPV jest przeznaczona do ochrony obwodów fotowoltaicznych; zwykłe wkładki do obwodów AC jej nie zastępują.
- Wkładka ETI CH10x38 gPV 2 A / 1000 V DC to wkładka cylindryczna do obwodów PV.
- Podstawa Eaton CHPV2U, 2P, 32 A, 1000 V DC, na szynę DIN przyjmuje wkładki 10x38 mm gPV.
- Rozłącznik bezpiecznikowy Jean Mueller Z10-TL1 na wkładki 10x38, do 1000 V DC łączy odłączanie z zabezpieczeniem.
Zabezpieczenie nadprądowe stringów jest potrzebne zwykle przy większej liczbie równolegle połączonych stringów, gdy prąd wsteczny mógłby przekroczyć wytrzymałość modułu. Przy pojedynczym stringu bezpiecznik zwykle nie jest wymagany; potwierdza to karta modułu.
Ogranicznik przepięć DC: typ i napięcie pracy
Ogranicznik przepięć DC stosuje się najczęściej jako typ 2 (klasa II), zgodny z EN 61643-31. Typ 1 lub 1+2 wybiera się, gdy w budynku jest instalacja odgromowa i istnieje ryzyko częściowego prądu pioruna. Napięcie maksymalne pracy DC ogranicznika (UCPV) musi być nie niższe niż maksymalne napięcie stringu. Ogranicznik łączy się równolegle: między DC+ i DC− a szynę PE.
| Ogranicznik | Typ | Napięcie DC |
|---|---|---|
| Simet SIMTEC SV C 3P | T2 | 1000 V |
| Simet SIMTEC SV B+C 3P | B+C (typ 1+2) | 1000 V |
| Elektro-Plast BY7-40 3P | T1+T2 | 1000 V |
| Dehn DEHNguard MP YPV 1500 FM | typ 2 | 1500 V (UCPV) |
Dla DEHNguard MP YPV 1500 FM producent podaje: In 15 kA, Imax 40 kA, UP ≤ 5 kV, wytrzymałość zwarciowa ISCPV 10 kA. Pełny wybór ograniczników znajdziesz w dziale ograniczniki przepięć. Przewód uziemiający ogranicznika prowadź możliwie krótko.
Typowe błędy po stronie DC
- Użycie aparatów AC lub wkładek o charakterystyce innej niż gPV w obwodzie stałoprądowym.
- Napięcie znamionowe elementu niższe od sumy Uoc stringu, zwłaszcza po uwzględnieniu niskiej temperatury.
- Dobór rozłącznika lub przewodu na prąd niższy niż 1,25 × Isc.
- Dobór bezpiecznika gPV bez sprawdzenia maksymalnego prądu zabezpieczenia szeregowego modułu.
- Ogranicznik przepięć bez poprawnego uziemienia lub z długim przewodem do szyny PE.
- Pominięcie rozłącznika między modułami a falownikiem w układzie, w którym falownik nie ma własnego rozłącznika DC.
Połączenia modułów opisuje artykuł o złączach MC4. Pozostałe elementy instalacji znajdują się w dziale fotowoltaika.
Najczęstsze pytania
Jakie zabezpieczenia DC są potrzebne w instalacji fotowoltaicznej?
Po stronie DC stosuje się rozłącznik prądu stałego, ogranicznik przepięć typu 2 (lub 1+2) oraz uziemienie i wyrównanie potencjałów. Bezpieczniki gPV dodaje się przy większej liczbie równoległych stringów. Wszystkie elementy muszą mieć napięcie DC min. 1000 lub 1500 V.
Jak obliczyć prąd rozłącznika i zabezpieczenia stringu PV?
Rozłącznik i przewody dobiera się na min. 1,25 × Isc; dla Isc = 11 A to 13,75 A. Bezpieczniki gPV dobiera się orientacyjnie na 1,4–1,5 × Isc, w granicach maksymalnego prądu zabezpieczenia szeregowego z karty modułu.
Czy do instalacji PV można użyć zwykłego bezpiecznika?
Nie. W obwodzie DC stosuje się wkładki o charakterystyce gPV na napięcie stałe, np. 10x38 mm na 1000 V DC. Wkładki do obwodów przemiennych nie mają potwierdzonej zdolności wyłączania prądu stałego o takim napięciu.
Jaki ogranicznik przepięć DC wybrać: typ 1, 2 czy 1+2?
Typ 2 jest standardem w instalacji bez zewnętrznej ochrony odgromowej. Typ 1 lub 1+2 wybiera się, gdy budynek ma instalację odgromową i może wystąpić prąd częściowy pioruna. Napięcie UCPV musi być nie niższe niż napięcie stringu.