Krótko: YKY to miedziany kabel 1 kV z izolacją PVC do układania w gruncie. Do domu zwykle wybiera się 5x10 mm² lub 5x6 mm². Często przyjmowana głębokość to 0,7 m, pod drogą 1 m.
Spis treści
Kabel ziemny YKY to miedziany kabel na napięcie 1 kV w izolacji i powłoce PVC, przeznaczony do układania bezpośrednio w gruncie. Do zasilania domu trójfazowo wybiera się zwykle pięciożyłowy YKY 5x10 lub 5x6, a przekrój potwierdza się obliczeniem obciążalności i spadku napięcia. Często przyjmowana głębokość ułożenia to 0,7 m, a pod drogami 1 m.
Kabel ziemny YKY: budowa i zastosowanie
Kabel YKY ma żyły miedziane, izolację żył i powłokę zewnętrzną z PVC oraz napięcie znamionowe 1 kV. Jest przeznaczony do stałego układania w ziemi, w instalacjach zasilających i do zasilania budynków oraz rozdzielnic. Żyły w wersji RE są okrągłe i jednodrutowe, więc kabel jest sztywny i nie nadaje się do częstego przeginania.
Liczba żył zależy od układu sieci. Cztery żyły (np. YKY 4x16 RE 1 kV) to trzy fazy i przewód PEN w układzie TN-C. Pięć żył (np. YKY-ŻO 5x10 RE 1 kV) to trzy fazy, N i PE, czyli układ TN-S, stosowany w nowych instalacjach budynków. Różnice między YKY a przewodami instalacyjnymi opisuje artykuł YDY, YDYp czy YKY. Wybór kabli ziemnych znajdziesz w dziale kable ziemne do 1 kV.
Przekrój kabla YKY do domu: tabela doboru
Przekrój wynika z trzech warunków: obciążalności długotrwałej w gruncie, zabezpieczenia nadprądowego oraz dopuszczalnego spadku napięcia na całej długości linii. Obciążalność w ziemi zależy od temperatury i rezystywności cieplnej gruntu, liczby kabli w jednym wykopie i głębokości. Podane w tabeli zakresy dotyczą pojedynczego kabla miedzianego z izolacją PVC w gruncie o typowych warunkach, są orientacyjne i nie uwzględniają grupowania.
| Kabel | Orientacyjna obciążalność długotrwała (pojedynczy kabel w ziemi) | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| YKY 5x6 mm² | ok. 45–50 A | budynek gospodarczy, garaż, krótkie linie |
| YKY 5x10 mm² | ok. 60–65 A | przyłącze domu jednorodzinnego, dłuższe linie |
| YKY 4x16 mm² | ok. 80–90 A | większe obciążenia lub długie linie (układ TN-C) |
Zabezpieczenie dobiera się tak, aby jego prąd znamionowy nie przekraczał obciążalności kabla w danych warunkach, wyznaczonej wg PN-HD 60364-5-52. Zasady opisuje artykuł o doborze wyłącznika nadprądowego. Przekrój kabla YKY do domu rośnie, gdy linia jest długa, bo wtedy decyduje spadek napięcia, a nie obciążalność. Prace przy przyłączu wykonuje osoba z uprawnieniami SEP.
Spadek napięcia na długiej linii
Dla linii trójfazowej spadek napięcia w woltach liczy się ze wzoru ΔU = P·L / (γ·S·U), gdzie P to moc w W, L długość w m, γ przewodność miedzi (56 m/(Ω·mm²)), S przekrój w mm², a U napięcie międzyprzewodowe 400 V. Wzór pomija reaktancję i zakłada cos φ równy 1, więc daje wynik orientacyjny.
Przykład dla YKY 5x10 przy mocy 11 kW (około 16 A): przy 50 m ΔU wynosi około 2,5 V, czyli 0,61 % napięcia 400 V. Przy 100 m jest to około 4,9 V (1,23 %), a przy 150 m około 7,4 V (1,84 %). Jeśli ta sama linia ma przekrój 6 mm², spadek rośnie proporcjonalnie, czyli 100 m daje około 2,0 %. Dopuszczalny łączny spadek w instalacji sprawdza się w obowiązujących wymaganiach norm i warunkach przyłączenia.
Głębokość układania kabla w ziemi i rura osłonowa
Często przyjmowana głębokość układania kabla w ziemi dla kabli do 1 kV to 0,7 m, a w miejscach przejazdu pojazdów i pod drogami 1 m. Kabel układa się na podsypce z piasku, przykrywa warstwą piasku i oznacza folią lub taśmą ostrzegawczą ułożoną nad kablem. Wiążące wymagania podają warunki przyłączenia operatora sieci i projekt.
- Przejścia pod drogami, wjazdami i przez fundament prowadź w rurach osłonowych, zapas rury zostaw po obu stronach.
- Kable w jednym wykopie rozdziel odstępem, bo grupowanie zmniejsza obciążalność.
- Końcówki rury uszczelnij przed wpływem wody i gryzoni.
Do układania w ziemi stosuje się rury dedykowane do gruntu, np. dwuścienne, o odpowiedniej odporności na obciążenia. Rury karbowane typu Peszel służą do ochrony przewodów w tynku i bruzdach. Rury osłonowe znajdziesz w dziale rury osłonowe do kabli.
Typowe błędy przy doborze i ułożeniu kabla
- Dobór przekroju tylko według zabezpieczenia, bez sprawdzenia spadku napięcia na długiej linii.
- Użycie kabla czterożyłowego tam, gdzie instalacja w budynku wymaga układu TN-S z osobnym PE. Zasady opisuje artykuł o uziemieniu domu jednorodzinnego.
- Zbyt ciasne zginanie sztywnego kabla z żyłami RE, co może uszkodzić żyły i izolację.
- Brak taśmy ostrzegawczej i podsypki z piasku, przez co kabel jest narażony na uszkodzenie przy późniejszych pracach ziemnych.
- Układanie wielu kabli w jednym wykopie bez uwzględnienia zmniejszenia obciążalności.
Najczęstsze pytania
Jaki przekrój kabla YKY do domu jednorodzinnego?
Do przyłącza trójfazowego zwykle wybiera się YKY 5x10 mm² (obciążalność orientacyjnie 60–65 A) lub 5x6 mm² przy krótkiej linii i mniejszej mocy. Przy długich liniach decyduje spadek napięcia, więc może być potrzebny 16 mm².
Na jakiej głębokości układa się kabel YKY w ziemi?
Często przyjmowana głębokość to 0,7 m, a pod drogami i wjazdami 1 m. Kabel układa się na podsypce z piasku, przykrywa piaskiem i oznacza taśmą ostrzegawczą. Wiążące wymagania podaje projekt i operator sieci.
Czy kabel YKY 5x10 wystarczy do przyłącza domu?
Dla typowego domu z mocą około 11 kW (około 16 A) obciążalność jest wystarczająca. Przy 100 m długości spadek napięcia wynosi orientacyjnie 1,23 %, więc zwykle mieści się w wymaganiach. Dobór potwierdza projektant.
Czy kabel YKY trzeba układać w rurze osłonowej?
YKY można układać bezpośrednio w gruncie na podsypce z piasku. Rurę osłonową stosuje się w miejscach przejazdu, pod drogami, przy przejściach przez fundamenty i ściany oraz wszędzie tam, gdzie kabel może być narażony na obciążenia mechaniczne.