Krótko: nawiew liczy się po 20 m³/h na osobę, wywiew po 50 m³/h z kuchni elektrycznej i łazienki. Do większej sumy dolicza się zapas 15–20%. Dla domu 150 m² i 4 osób wychodzi orientacyjnie 216 m³/h.
Spis treści
Dobór centrali rekuperacyjnej zaczyna się od bilansu powietrza: wg PN-83/B-03430, do której odwołują się Warunki Techniczne, w pomieszczeniach mieszkalnych przyjmuje się 20 m³/h na osobę, a wywiew w kuchni elektrycznej i łazience po 50 m³/h. Większą z sum (nawiew albo wywiew) zwiększa się o zapas 15–20%. Dla domu 150 m² z czterema osobami wychodzi orientacyjnie 216 m³/h, czyli centrala o wydajności około 220 m³/h przy oporach sieci.
Ile m³/h na osobę i dla poszczególnych pomieszczeń
Strumień powietrza nawiewanego do pokoi i sypialni oblicza się z liczby osób: 20 m³/h na osobę wg PN-83/B-03430. Powietrze wywiewa się z kuchni, łazienek, WC i pomieszczeń gospodarczych, a wymagane strumienie zależą od rodzaju pomieszczenia. Warunki Techniczne wymagają skutecznej wentylacji, a liczby wynikają z normy. Metraż sam w sobie nie jest podstawą obliczeń, ale pozwala oszacować liczbę osób i pomieszczeń wywiewnych.
| Liczba osób | Nawiew (20 m³/h na osobę) | Nawiew z zapasem 20% |
|---|---|---|
| 2 | 40 m³/h | 48 m³/h |
| 3 | 60 m³/h | 72 m³/h |
| 4 | 80 m³/h | 96 m³/h |
| 5 | 100 m³/h | 120 m³/h |
| 6 | 120 m³/h | 144 m³/h |
| Pomieszczenie | Wywiew |
|---|---|
| Kuchnia z kuchenką elektryczną lub indukcyjną | 50 m³/h |
| Łazienka | 50 m³/h |
| WC osobne | 30 m³/h |
| Kuchnia z kuchenką gazową | 70 m³/h |
Wentylator pojedynczej łazienki dobiera się według osobnych zasad, opisanych w artykule o doborze wydajności wentylatora łazienkowego.
Dobór centrali rekuperacyjnej krok po kroku
- Zsumuj nawiew: liczba osób × 20 m³/h.
- Zsumuj wywiew: kuchnia, łazienki, WC i pomieszczenia gospodarcze według tabeli powyżej.
- Przyjmij większą z dwóch sum jako strumień obliczeniowy, bo instalacja musi być zbilansowana (nawiew równy wywiewowi).
- Dolicz zapas 15–20% na opory filtrów po zabrudzeniu i pracę na biegu zwiększonym. To zalecenie projektowe, a nie wymóg normy.
- Sprawdź, czy centrala osiąga ten strumień przy oporach zaprojektowanej sieci kanałów, a nie tylko w wartościach katalogowych bez oporów.
Rekuperator jaki do domu 150 m²: przykład obliczeń
Dla domu o powierzchni 150 m² zamieszkałego przez cztery osoby nawiew wynosi 4 × 20 = 80 m³/h. Wywiew z kuchni elektrycznej (50 m³/h), dwóch łazienek (2 × 50 m³/h) i WC (30 m³/h) daje 180 m³/h. Większa jest suma wywiewu, więc to ona wyznacza wydajność: 180 m³/h × 1,2 = 216 m³/h. Centrala powinna więc zapewniać około 220 m³/h przy oporach zaprojektowanej instalacji. Przy kuchni gazowej wywiew rośnie do 200 m³/h, a wynik z zapasem do 240 m³/h.
Ponieważ nawiew z normy (80 m³/h) jest mniejszy od wywiewu, strumień nawiewu zwiększa się do wartości wywiewu (180 m³/h) i rozdziela między pokoje i sypialnie. Powietrze przepływa do pomieszczeń wywiewnych przez przelewy, np. szczeliny pod drzwiami lub kratki.
Wydajność rekuperatora m³/h a opór kanałów i filtrów
Wydajność podawana przez producenta dotyczy określonego punktu pracy. Wentylator ma charakterystykę: im większy opór sieci, tym mniejszy strumień. Opory zwiększają długie i kręte kanały, wąskie średnice, kratki, tłumiki oraz zabrudzone filtry. Przewody o większej średnicy i krótszych trasach pozwalają zachować wymagany przepływ przy niższym ciśnieniu. Różnice między kanałami sztywnymi a elastycznymi omawia artykuł o kanałach wentylacyjnych spiro i elastycznych.
W dziale Rekuperacja znajdują się m.in. Awenta AUROS 405 prawa z wymiennikiem przeciwprądowym, dwoma filtrami M5/ISO ePM10 i silnikami EC, Awenta AQUILA 305 sufitowa lewa (wymiennik przeciwprądowy, sprawność odzysku do 95%) oraz Zehnder ComfoAir Q450 PL L (sprawność odzysku HR 88%, kanały o średnicy wewnętrznej 180 mm). Jest też Onnline V 450 w wersji lewej z wymiennikiem krzyżowo-przeciwprądowym i nagrzewnicą wstępną. Liczby w nazwach modeli nie są wydajnością w m³/h; strumień przy wymaganym ciśnieniu odczytuje się z charakterystyki wentylatora w dokumentacji producenta.
Jednostki ścienne i kompaktowe, np. Awenta AHR160 EASY, stosuje się w mniejszych lokalach lub przy wentylacji pojedynczych pomieszczeń, a nie jako centralę dla domu z kilkoma pomieszczeniami wywiewnymi. Szerszy wybór urządzeń znajduje się w dziale Wentylacja i rekuperacja.
Typowe błędy przy doborze wydajności
- Liczenie wydajności z samego metrażu bez bilansu nawiewu i wywiewu. Dla 150 m² wyniki różnią się zależnie od liczby osób i pomieszczeń wywiewnych.
- Wybór centrali o wydajności równej obliczeniowej, bez zapasu. Po zabrudzeniu filtrów strumień spada, a urządzenie pracuje na granicy możliwości.
- Porównywanie wydajności maksymalnej z katalogu z wartością wymaganą bez uwzględnienia oporów sieci.
- Pominięcie kuchni gazowej, która wymaga większego strumienia wywiewu (70 m³/h) niż elektryczna.
- Zbyt duża centrala pracująca stale na niskim biegu: przy bardzo dużym zapasie trudniej utrzymać wymagane strumienie w poszczególnych pomieszczeniach.
- Pominięcie jakości filtrów i ich wymiany; informacje o klasach filtrów zawiera artykuł o filtrach do rekuperatora.
Zużycie energii przez wentylatory zależy od strumienia i oporów sieci, co opisuje artykuł o zużyciu energii i eksploatacji rekuperacji. Prace przy podłączeniu zasilania centrali wykonuje osoba z odpowiednimi uprawnieniami elektrycznymi (SEP).
Gotowe komplety w dziale: Zestawy rekuperacji.
Najczęstsze pytania
Ile m3/h na osobę potrzeba w domu jednorodzinnym?
Wg PN-83/B-03430, do której odwołują się Warunki Techniczne, w pomieszczeniach mieszkalnych przyjmuje się 20 m³/h na osobę. Dla czterech osób nawiew wynosi 80 m³/h, ale o wydajności centrali decyduje zwykle większa suma wywiewu z kuchni i łazienek.
Rekuperator jaki do domu 150 m2?
Dla domu 150 m² z czterema osobami, kuchnią elektryczną, dwiema łazienkami i WC wywiew wynosi 180 m³/h. Z zapasem 20% daje to około 216 m³/h, czyli centralę o wydajności około 220 m³/h przy oporach sieci.
Dlaczego doliczać zapas do wydajności rekuperatora?
Zapas 15–20% to zalecenie projektowe, a nie wymóg normy. Pokrywa rosnące opory zabrudzonych filtrów i pozwala pracować na biegu zwiększonym. Bez niego strumień po zabrudzeniu filtrów może spaść poniżej obliczeniowych 180 m³/h.
Czy wydajność rekuperatora w m3/h z katalogu to wartość rzeczywista?
Wartość katalogowa dotyczy konkretnego punktu pracy, zwykle przy niewielkich oporach. W instalacji strumień zależy od oporów kanałów, filtrów i kratek, dlatego trzeba sprawdzić charakterystykę wentylatora przy obliczonym ciśnieniu sieci.