Krótko: na przyłącze wody wybiera się rurę PE100 SDR11 (PN16) o średnicy zewnętrznej 32 lub 40 mm. Rura 32 x 3,0 mm ma średnicę wewnętrzną 26 mm. Układa się ją poniżej strefy przemarzania (0,8-1,4 m zależnie od strefy), zwykle z zapasem.
Spis treści
Rura PE do wody na przyłącze to zwykle rura z PE100 w serii SDR11, czyli o ciśnieniu nominalnym PN16, o średnicy zewnętrznej 32, 40 lub 50 mm. Średnicę dobiera się do liczby punktów poboru i długości przyłącza. Rurę układa się poniżej głębokości przemarzania (0,8-1,4 m zależnie od strefy), zwykle z zapasem, zgodnie z wymaganiami wodociągów. Do kontaktu z wodą pitną rura musi mieć atest higieniczny PZH.
Rura PE do wody: oznaczenia PE100, SDR11 i PN
PE100 oznacza gatunek polietylenu o wyższej wytrzymałości, stosowany do rur ciśnieniowych. SDR to stosunek średnicy zewnętrznej rury do grubości ścianki. Im mniejsza liczba SDR, tym grubsza ścianka i wyższe ciśnienie nominalne. Dla PE100 w temperaturze 20 °C seria SDR11 odpowiada PN16, a SDR17 odpowiada PN10 (wg PN-EN 12201).
| Seria | Ciśnienie nominalne | Ścianka dla 32 mm | Ścianka dla 40 mm | Ścianka dla 50 mm |
|---|---|---|---|---|
| SDR11 | PN16 | 3,0 mm | 3,7 mm | 4,6 mm |
| SDR17 | PN10 | 2,0 mm | 2,4 mm | 3,0 mm |
Przykładem rury SDR11 jest rura PE do wody Wavin TS 40x3,7 mm SDR11: lita, pełnościenna, przeznaczona do instalacji wodociągowych i przyłączy.
Średnica przyłącza wody: 32, 40 czy 50 mm
Średnicę przyłącza wody dobiera się do liczby i rodzaju punktów poboru, długości odcinka, ciśnienia w sieci oraz warunków przyłączenia wydanych przez właściciela sieci. Orientacyjnie dla domu jednorodzinnego stosuje się rurę 32 mm. Średnica 40 mm jest wybierana przy dłuższych odcinkach lub większym poborze, a 50 mm przy większych budynkach.
Liczy się średnica wewnętrzna, bo to ona decyduje o oporach przepływu. Ta sama średnica zewnętrzna w serii SDR11 daje mniejszy przekrój przepływu niż w SDR17.
| Średnica zewnętrzna | SDR11 (PN16) | SDR17 (PN10) |
|---|---|---|
| 32 mm | 26,0 mm | 28,0 mm |
| 40 mm | 32,6 mm | 35,2 mm |
| 50 mm | 40,8 mm | 44,0 mm |
Przyłącze wodociągowe rura PE 32 w serii SDR11 ma więc średnicę wewnętrzną 26 mm. To częsty wybór przy krótkim przyłączu do domu jednorodzinnego. Ogólne zasady budowy takich przyłączy opisuje dział sieci i przyłącza wodociągowe.
Głębokość ułożenia i strefa przemarzania
Rura przyłącza musi leżeć poniżej głębokości przemarzania gruntu, żeby woda w niej nie zamarzała. W Polsce głębokość przemarzania wynosi od 0,8 do 1,4 m zależnie od strefy (wg PN-B-03020). Rurę układa się poniżej tej głębokości, zwykle z zapasem rzędu orientacyjnie 0,2 m, zgodnie z wymaganiami wodociągów. Wykop wypełnia się w otoczeniu rury piaskiem bez ostrych kamieni, a nad rurą układa się taśmę ostrzegawczą. W miejscach wejścia przez ścianę fundamentową rurę prowadzi się w rurze osłonowej.
Łączenie rur PE: zgrzewanie i kształtki skręcane
Rury PE łączy się na dwa sposoby. Pierwszy to zgrzewanie: doczołowe lub elektrooporowe za pomocą kształtek zgrzewanych. Drugi to złączki skręcane, czyli mechaniczne, bez zgrzewarki. Zgrzewanie daje połączenie wykonane z tego samego materiału co rura, więc wymaga czystych końców i właściwych parametrów. Skręcane kształtki stosuje się przy krótkich przyłączach i naprawach. Wybór kształtek do rur PE zależy od średnicy i serii SDR rury. Różnice między złączkami zaciskanymi i skręcanymi opisuje artykuł złączki zaprasowywane czy skręcane.
Typowe błędy przy doborze rury PE do przyłącza
- Rura bez atestu PZH w instalacji z wodą pitną.
- Wybór PN10 (SDR17) tam, gdzie wymagane jest PN16, bez sprawdzenia ciśnienia w sieci.
- Pomylenie średnicy zewnętrznej z wewnętrzną: 32 mm to wymiar zewnętrzny, w SDR11 przepływ odbywa się w 26 mm.
- Ułożenie rury płycej niż sięga strefa przemarzania.
- Zastosowanie rury z innego systemu o niższym ciśnieniu, np. rury Uponor Aqua Pipe PN6 32x2,9 mm w zwoju 50 m, tam gdzie projekt wymaga PN16.
- Użycie rur kanalizacyjnych lub odwodnieniowych, np. rury PE-HD systemu Pluvia, jako przewodu wodociągowego.
Do instalacji wewnętrznych wody zimnej i ciepłej stosuje się inne rury, np. rurę wielowarstwową PEX/AL/PE 40x4,0 PN10 Wavin Tigris. Nie zastępuje ona rury PE100 w gruncie. Przy odprowadzaniu ścieków obowiązują oddzielne zasady doboru średnic, opisane w artykule średnica rury kanalizacyjnej.
Najczęstsze pytania
Jaka rura PE na przyłącze wody do domu?
Najczęściej rura PE100 SDR11 (PN16) o średnicy zewnętrznej 32 mm, ze ścianką 3,0 mm i średnicą wewnętrzną 26 mm. Przy dłuższym przyłączu lub większym poborze stosuje się 40 mm. Ostatecznie decydują warunki wydane przez właściciela sieci.
Co oznacza PE100 SDR11?
PE100 to gatunek polietylenu do rur ciśnieniowych. SDR11 oznacza, że średnica zewnętrzna jest 11 razy większa od grubości ścianki, np. 40 mm i 3,7 mm. Dla PE100 seria SDR11 odpowiada ciśnieniu nominalnemu PN16 wg PN-EN 12201.
Czym różni się SDR11 od SDR17?
SDR11 ma grubszą ściankę i odpowiada PN16, SDR17 ma cieńszą ściankę i odpowiada PN10. Dla 32 mm ścianka to odpowiednio 3,0 i 2,0 mm. Cieńsza ścianka daje większą średnicę wewnętrzną, ale niższe ciśnienie nominalne.
Na jakiej głębokości układać rurę PE z wodą?
Poniżej głębokości przemarzania gruntu, która w Polsce wynosi od 0,8 do 1,4 m zależnie od strefy (wg PN-B-03020). Zwykle stosuje się zapas, zgodnie z wymaganiami wodociągów, w obsypce z piasku i z taśmą ostrzegawczą nad przewodem.