Krótko: PN-HD 60364 to wieloczęściowa seria norm na instalacje elektryczne niskiego napięcia w budynkach. Obejmuje części 1-7, m.in. ochronę przeciwporażeniową (4-41), zabezpieczenia nadprądowe (4-43), obciążalność przewodów (5-52) i sprawdzanie (6). Dotyczy instalacji do 1000 V AC.
Spis treści
PN-HD 60364 to seria norm na instalacje elektryczne niskiego napięcia w budynkach, czyli o napięciu do 1000 V AC. Składa się z części numerowanych od 1 do 7: od zakresu i definicji, przez ochronę, dobór wyposażenia i sprawdzanie, po instalacje specjalne. Wykonawca korzysta z niej przy ochronie przeciwporażeniowej (część 4-41), zabezpieczeniach nadprądowych (4-43), obciążalności przewodów (5-52) i uziemieniach (5-54).
Jak zbudowana jest seria PN-HD 60364
Numer 4-41 czytaj jako część 4 (ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa), rozdział 41 (ochrona przed porażeniem elektrycznym). Pełny zestaw dokumentów jest dostępny w Polskim Komitecie Normalizacyjnym; przy projektach obowiązuje wersja wskazana w dokumentacji.
Norma jest tłumaczeniem dokumentów harmonizacyjnych HD, opartych na normach IEC 60364. Jest to jedna z głównych norm na instalacje elektryczne w budynkach, obok norm dotyczących ochrony odgromowej (PN-EN 62305) czy stopni ochrony obudów (PN-EN 60529).
PN-HD 60364 co zawiera: części 1-7
| Część | Zakres | Do czego służy wykonawcy |
|---|---|---|
| 1 | Zakres, przedmiot, wymagania podstawowe, definicje | Ustalenie, czy norma dotyczy danej instalacji |
| 4-41 | Ochrona przed porażeniem elektrycznym | Dobór środków ochrony: samoczynne wyłączenie zasilania, wyłączniki różnicowoprądowe |
| 4-43 | Ochrona przed prądem przetężeniowym | Dobór wyłączników nadprądowych i bezpieczników |
| 5-52 | Systemy okablowania | Obciążalność długotrwała przewodów, metody ułożenia |
| 5-54 | Uziemienia i przewody ochronne | Uziomy, przewody ochronne i wyrównawcze |
| 6 | Sprawdzanie | Oględziny i pomiary przed oddaniem i okresowo |
| 7-xxx | Instalacje i lokalizacje specjalne | Wymagania dodatkowe, np. dla łazienek czy instalacji fotowoltaicznych |
Część 7 ma wiele podczęści (7-701, 7-712 i inne). Wymagania z części 7 uzupełniają wymagania ogólne i w danej lokalizacji mają pierwszeństwo.
- 1Część 1Zakres normy i definicje
- 2Części 4-41 i 4-43Ochrona przed porażeniem i prądem przetężeniowym
- 3Części 5-52 i 5-54Przewody, obciążalność, uziemienia
- 4Część 6Sprawdzanie instalacji
- 5Część 7Uzupełnia pozostałe części w lokalizacjach specjalnych
Ochrona przeciwporażeniowa i zabezpieczenia nadprądowe
Część 4-41 opisuje ochronę podstawową (przed dotykiem części czynnych) i ochronę przy uszkodzeniu. Typowy środek to samoczynne wyłączenie zasilania w układzie sieci, z połączeniami wyrównawczymi. Uzupełnia ją podział urządzeń na klasy ochronności I, II i III, który decyduje o sposobie ochrony samego odbiornika.
Część 4-43 wymaga, by zabezpieczenie przerywało prąd przetężeniowy (przeciążeniowy i zwarciowy) zanim cieplne skutki zagrożą izolacji przewodu. Z tego wynika podstawowa zasada doboru: prąd znamionowy zabezpieczenia nie może być większy niż obciążalność długotrwała przewodu, a ta zależy od metody ułożenia z części 5-52.
Obciążalność przewodów i uziemienia w częściach 5-52 i 5-54
Część 5-52 zawiera tabele obciążalności długotrwałej zależne od materiału żył, izolacji, liczby obciążonych żył, metody ułożenia i temperatury otoczenia. Przekrój dobiera się dla najbardziej niekorzystnego odcinka trasy. Przewody do stałych instalacji w budynkach, takie jak YDY żo 3x1,5 750 V czy YDY-ŻO 3x6,0 750 V, wybiera się po wyznaczeniu prądu obciążenia i metody ułożenia. W obwodach trójfazowych z przewodem neutralnym i ochronnym stosuje się np. YDY-ŻO 5x1,5 750 V. Wersja bez żyły ochronnej, jak YDY 2x2,5 750 V, nie nadaje się do obwodów wymagających przewodu PE w tym samym kablu. Pełny wybór znajdziesz w dziale przewody instalacyjne.
Część 5-54 dotyczy uziomów, przewodów uziemiających, ochronnych i połączeń wyrównawczych. Dobór przekroju przewodu ochronnego i ciągłość połączeń podlegają sprawdzeniu zgodnie z częścią 6.
Sprawdzanie instalacji i obudowy rozdzielnic
Część 6 wymaga oględzin i prób przed uruchomieniem oraz okresowo, m.in. pomiarów ciągłości przewodów ochronnych, rezystancji izolacji i skuteczności samoczynnego wyłączenia. Wyniki dokumentuje się w protokole. Prace przy instalacji i jej pomiary wykonuje osoba z odpowiednimi uprawnieniami (np. SEP).
Aparaturę montuje się w obudowach dobranych do warunków. Do suchych pomieszczeń przeznaczone są obudowy o stopniu ochrony IP30 lub IP42, np. Elektro-Plast RNTO-2 IP42 lub Eaton Profi+ IP30. Znaczenie kodu IP wyjaśnia artykuł o klasach szczelności IP i IK. Dostępne rozdzielnice i obudowy różnią się stopniem ochrony i sposobem montażu.
Typowe błędy przy stosowaniu normy
- Dobór zabezpieczenia wyłącznie do odbiornika, bez sprawdzenia obciążalności przewodu z części 5-52 dla faktycznej metody ułożenia.
- Pominięcie części 7 dla lokalizacji specjalnych, w których obowiązują wymagania dodatkowe.
- Stosowanie przewodu bez żyły ochronnej w obwodzie, który wymaga przewodu PE.
- Traktowanie normy jako przepisu z mocą ustawy: wymagania prawne zawierają Prawo budowlane i Warunki Techniczne, a normy pomagają je spełnić.
- Korzystanie z nieaktualnej edycji części; obowiązujące wydania sprawdza się w PKN.
Najczęstsze pytania
Co zawiera norma PN-HD 60364?
Seria obejmuje instalacje elektryczne niskiego napięcia w budynkach, do 1000 V AC. Zawiera część 1 (zakres i definicje), 4 (ochrona), 5 (dobór i montaż wyposażenia), 6 (sprawdzanie) i 7 (instalacje specjalne). Każda część ma podrozdziały, np. 4-41 czy 5-52.
Która część PN-HD 60364 dotyczy doboru przekroju przewodów?
Obciążalność długotrwałą przewodów podaje część 5-52. Zależy ona od materiału żył, izolacji, liczby obciążonych żył, metody ułożenia i temperatury otoczenia. Zabezpieczenie nadprądowe według części 4-43 nie może mieć prądu znamionowego większego niż obciążalność przewodu.
Czy stosowanie PN-HD 60364 jest obowiązkowe?
Normy nie są obowiązkowe z mocy prawa. Wymagania prawne wynikają z Prawa budowlanego i Warunków Technicznych, a zgodność z normą jest uznaną drogą ich spełnienia. Projekt lub umowa mogą jednak wskazywać normę jako obowiązującą.
Która część normy opisuje sprawdzanie instalacji?
Sprawdzanie instalacji opisuje część 6. Obejmuje oględziny i próby przed uruchomieniem oraz okresowo, m.in. ciągłość przewodów ochronnych, rezystancję izolacji i skuteczność samoczynnego wyłączenia. Wyniki zapisuje się w protokole.