Krótko: mieszkanie 60 m² ma orientacyjnie 10–14 obwodów. Oświetlenie to B10 i 1,5 mm², gniazda to B16 i 2,5 mm². Aparaty zajmują około 27 modułów, z zapasem 25% wychodzi około 34, czyli rozdzielnica 2x18.
Spis treści
Podział obwodów w mieszkaniu polega na rozdzieleniu odbiorników na osobne obwody: oświetlenie, gniazda ogólne, kuchnię, płytę, pralkę i łazienkę. Mieszkanie o powierzchni około 60 m² ma zwykle od 10 do 14 obwodów, orientacyjnie. Oświetlenie zabezpiecza się wyłącznikiem B10 na przewodzie 1,5 mm², gniazda wyłącznikiem B16 na przewodzie 2,5 mm². Rozdzielnica powinna mieć około 25% wolnych modułów.
Ile obwodów w mieszkaniu i jak je pogrupować
Liczba obwodów zależy od metrażu i wyposażenia, dlatego podana liczba jest orientacyjna. Odbiorniki grupuje się według mocy i miejsca użytkowania. Oświetlenie rozdziela się na co najmniej dwa obwody, tak aby awaria jednego zabezpieczenia nie zostawiła całego mieszkania w ciemności. Gniazda ogólne dzieli się według pomieszczeń lub stref, a odbiorniki o większej mocy (płyta, pralka, zmywarka) dostają własne obwody.
Osobny obwód ma sens tam, gdzie odbiornik pracuje długo lub z dużą mocą. Dzięki temu przeciążenie jednego urządzenia nie wyłącza pozostałych gniazd. Wyłącznik nadprądowy dobiera się do przekroju przewodu i obciążenia; szczegóły opisuje artykuł o doborze wyłącznika nadprądowego.
Przykładowe obwody w rozdzielnicy mieszkaniowej
Poniższa tabela pokazuje typowy układ dla mieszkania z kuchnią elektryczną i trzema pokojami. Przewody i zabezpieczenia to wartości typowe dla przewodów układanych w tynku lub pod tynkiem; ostateczny dobór zależy od metody ułożenia i długości obwodu (spadek napięcia).
| Obwód | Zabezpieczenie | Przewód | Moduły |
|---|---|---|---|
| Oświetlenie (2 obwody) | B10 | 1,5 mm² | 1 na obwód |
| Gniazda w pokojach (3 obwody) | B16 i ochrona wyłącznikiem różnicowoprądowym 30 mA | 2,5 mm² | 1 na obwód |
| Gniazda w kuchni | B16 i ochrona wyłącznikiem różnicowoprądowym 30 mA | 2,5 mm² | 1 |
| Zmywarka | B16 i ochrona wyłącznikiem różnicowoprądowym 30 mA | 2,5 mm² | 1 |
| Pralka | B16 i ochrona wyłącznikiem różnicowoprądowym 30 mA | 2,5 mm² | 1 |
| Gniazda w łazience | B16 i ochrona wyłącznikiem różnicowoprądowym 30 mA | 2,5 mm² | 1 |
| Płyta indukcyjna | B16 trójfazowy; wartość zabezpieczenia i przekrój wg mocy płyty podanej przez producenta | 5 × 2,5 mm² lub więcej, wg mocy | 3 |
Przekrój przewodu do płyty zależy od jej mocy i sposobu ułożenia, co omawia tekst o przekroju przewodu do płyty indukcyjnej. Obwody gniazd o prądzie znamionowym do 20 A chroni się wyłącznikami różnicowoprądowymi 30 mA (wg PN-HD 60364-4-41); o wyborze typu A lub AC pisze artykuł o wyłączniku różnicowoprądowym typ A czy AC.
Ile modułów zajmują obwody w rozdzielnicy
Moduł to szerokość 18 mm na szynie TH35. Wyłącznik nadprądowy jednobiegunowy zajmuje 1 moduł, trójbiegunowy 3 moduły, a rozłącznik główny trójfazowy 3 moduły. Wyłącznik różnicowoprądowy czterobiegunowy zajmuje 4 moduły. Ogranicznik przepięć zajmuje orientacyjnie 4 moduły, zależnie od typu i producenta.
Dla układu z tabeli wychodzi 12 modułów na wyłączniki nadprądowe, 3 moduły na rozłącznik główny, 4 moduły na ogranicznik przepięć i 8 modułów na dwa wyłączniki różnicowoprądowe czterobiegunowe. Razem to 27 modułów. Zapas około 25% to kolejne 7 modułów, czyli łącznie około 34. To pozwala dodać obwód bez wymiany obudowy. Wyłączniki różnicowoprądowe dobiera się według liczby grup obwodów, więc ich liczba może się zmienić.
Jaką rozdzielnicę wybrać do podziału obwodów
Obudowę dobiera się do liczby modułów razem z zapasem. Rozdzielnica 2x12, czyli 24 moduły, wystarcza w małym mieszkaniu z kilkoma obwodami, np. rozdzielnica podtynkowa 2x12, 24 moduły, IP40. Przykład z tabeli (około 34 modułów) mieści się w obudowie 2x18, np. Hager GOLF VDI na 36 modułów (2 rzędy po 18), IP40, 63 A. Do większych mieszkań lub domów służy rozdzielnica DARP-48 2x24, 48 modułów, IP54.
| Obudowa | Moduły | Stopień ochrony | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| 2x12 | 24 | IP40 | małe mieszkanie, niewiele obwodów |
| 2x18 (Hager GOLF VDI) | 36 | IP40 | mieszkanie 60 m² z zapasem |
| 2x24 (DARP-48) | 48 | IP54 | większe mieszkanie, dom, więcej obwodów |
| 3x24 (DARP-72) | 72 | IP54 | rozbudowana instalacja z wieloma obwodami |
IP40 oznacza ochronę przed ciałami stałymi powyżej 1 mm i brak ochrony przed wodą, więc takie obudowy montuje się w suchych pomieszczeniach. Obudowy IP54 mają ochronę przed pyłem w ograniczonym stopniu i przed rozbryzgami wody. Obudowy przeznaczone do rozdzielnic znajdują się w dziale rozdzielnice i obudowy, a wyłączniki, rozłączniki i ograniczniki w dziale aparatura modułowa.
Typowe błędy przy podziale obwodów
- Zbyt mała obudowa: liczenie samych wyłączników nadprądowych pomija rozłącznik, wyłączniki różnicowoprądowe i ogranicznik przepięć.
- Brak zapasu: dodanie obwodu po latach wymaga wtedy wymiany całej rozdzielnicy.
- Wspólny obwód dla kuchni i pralki: łączny pobór mocy łatwo przekracza prąd wyłącznika B16.
- Jeden wyłącznik różnicowoprądowy na całe mieszkanie: zadziałanie wyłącza wszystkie obwody.
- Obwód z przewodem 1,5 mm² zabezpieczony wyłącznikiem B16: przewód nie jest wtedy chroniony przed przeciążeniem.
Podłączenie aparatów w obudowie opisuje poradnik o tym, jak podłączyć rozdzielnicę mieszkaniową. Prace przy instalacji elektrycznej wykonuje osoba z uprawnieniami SEP.
Gotowe komplety w dziale: Zestawy rozdzielnic.
Najczęstsze pytania
Ile obwodów powinno być w mieszkaniu?
Dla mieszkania 60 m² orientacyjnie od 10 do 14 obwodów: dwa obwody oświetlenia, kilka obwodów gniazd w pokojach, osobne obwody kuchni, zmywarki, pralki, łazienki i płyty indukcyjnej. Liczba zależy od metrażu i wyposażenia.
Ile modułów musi mieć rozdzielnica mieszkaniowa?
Dla przykładowego układu z 12 wyłącznikami, rozłącznikiem głównym, ogranicznikiem przepięć i dwoma wyłącznikami różnicowoprądowymi wychodzi około 27 modułów. Z zapasem 25% to około 34 moduły, więc potrzebna jest obudowa na 36 modułów.
Jakim wyłącznikiem zabezpieczyć oświetlenie i gniazda?
Oświetlenie zabezpiecza się wyłącznikiem B10 na przewodzie 1,5 mm², gniazda ogólne wyłącznikiem B16 na przewodzie 2,5 mm². Wartości są typowe dla instalacji mieszkaniowych, a dokładny dobór zależy od metody ułożenia i długości obwodu.
Czy rozdzielnica 2x12 wystarczy do mieszkania?
Obudowa 2x12 ma 24 moduły i wystarcza w małym mieszkaniu z kilkoma obwodami. W mieszkaniu 60 m² z rozłącznikiem, ogranicznikiem przepięć i wyłącznikami różnicowoprądowymi potrzeba około 34 modułów, czyli obudowy 2x18.